Menu Xerais

Samuel Solleiro: «Non creo que unha ficción literaria teña a capacidade de defender nada nin ninguén»

Dioivo publicou unha entrevista de Moncho Mariño a Samuel Solleiro sobre a súa última novela, Gran tiburón branco.

 

 

Samuel Solleiro: «Trato de ser feliz, aínda que escriba cousas chungas»

Samuel Solleiro, tudense afincado en Le Mans, é o autor de Gran tiburón branco, un libro formado por un conxunto de relatos ben variados por diferentes entre eles e por que ademais, un deses relatos é visual. Se con DZ, o libro do esperma, Solleiro fixo un exercizo creativo que sorprendeu a moitos, sobre todo os máis achegados, Gran tiburón branco mostra a aleta caudal nas augas do panorama creativo galego nun momento onde o cultural, social, político e económico son terreos hoxe en día que semellan afundir baixo os nosos pés.

Esta é a conversa que tivemos con el.

Quen é Samuel Solleiro, o suicida, o ultradereitista, o compañeiro de piso, o desempregado de longa duración ou un profesor fóra do seu rexistro lingüístico?

Todos somos moitas persoas á vez, non? Hai unha escola sociolóxica que mesmo di que só somos as relacións que mantemos, que non temos unha identidade que interaccione con outras identidades, senón que as interaccións constrúen a identidade. Das cousas que mencionas, as dúas primeiras pertencen exclusivamente á ficción, as dúas seguintes pertencen tanto á ficción como á realidade e a última só pertence á realidade: unha breve realidade remunerada co salario mínimo á que lle restan uns poucos meses, por outra parte.

Gran tiburón branco está cheo de sarcasmo ao meu entender, é un exercicio de autodefensa?

Pois eu así, a bote pronto, e a falta de algún exemplo que o demostre, non vexo sarcasmo ningún. Tampouco autodefensa. Non creo que unha ficción literaria teña a capacidade de defender nada nin ninguén, moito menos o seu autor. Oxalá a tivese, pero creo que iso sería sobrevalorala.

Coñézote desde hai un certo tempo, por iso non podo deixar de pasar por alto a viaxe mexicana relatada neste libro. Tanto che batía o conto As putas motos na cabeza que lle deches unha vida case paralela no medio das demais historias?

Non entendo moi ben o da vida paralela. Non é un texto máis importante que os demais. Máis longo, iso si, por iso decidín poñelo no medio. Suponse que na ficción ese texto é unha especie de novela frustrada, por iso tiña que ser máis longo e estar dividido en capítulos. Só na ficción, ollo, en realidade foi sempre un conto. É unha especie de exorcismo sobre a forma acumulativa de escribir que unha vez tiven e que espero ter cada vez menos. Ao mellor ese exorcismo pode ser a autodefensa que mencionabas antes, nese caso defenderíame a min mesmo de min mesmo. Canto ás fontes, reúne, nun recurso deliberadamente posmoderno, varias protohistorias que tiña anotadas en cadernos desde había anos: a do tipo que fica tolo por mergullar as mans en ácido lisérxico, a do libro que vai mudando de nome e de tema pero segue a ser o mesmo libro, a da acumulación dos saberes esotéricos na familia dun farmacéutico… e tamén a historia do tiroteo en México, que ten como inspiración remota unha viaxe real a México. Coinciden, que lembre agora, a marca do carro, a ruta, o tema de comer iguana e a noite na colonia San Juanito de Oaxaca.

Hai unha violencia moi presente mesmo cando Serafín, o do matadoiro, fala do seu traballo despedazando animais. A comparación dos camións frigoríficos cos cadáveres dos campos de concentración, non che fai pensar na posibilidade de que alguén queira botarche as mans ao pescozo?

A min? Ao Samuel Solleiro real? Por que? Tal cousa demostraría que ese alguén non sabe moi ben como funciona o de ler ficción. Por fortuna para min e por desgraza para a literatura galega, esas cousas non pasan no noso país. Hai unha barreira de protección grazas á que o público potencialmente susceptíbel de ofenderse polo contido dunha obra nunca saberá que esa obra existe, non sendo que o contido supostamente ofensivo estea xa no título. Creo que as hostias que lle ofrecen polas noites á xente que pon a camiseta de Galicia es una mierda que sacamos as Ataque Escampe serán o meu único contacto co mundo do fundamentalismo.

Que fai unha persoa tan pacífica describindo tanta violencia? Pensaches nalgún momento que podería ser considerada gratuita nestes relatos, mesmo que puidese ser sinalada como moi “fílmica”?

Pero se non hai tanta violencia! En realidade cando falo de violencia para referirme ao libro non estou a pensar na violencia física senón no que queremos dicir cando falamos dunha situación moi violenta, por exemplo. Non sei, supoño que o feito de que os seres humanos sexamos cachos de carne con alento e teñamos día a día a posibilidade de influír no sufrimento dos demais, e que mesmo as persoas que intentamos minimizar todo o posíbel ese sufrimento fracasemos bastantes veces, fai que toda arte que non inclúa entre as súas temáticas a violencia en calquera das súas formas resulte acartonada, falsa e compracente.

Desde o sionismo ao sexo en resorts turísticos caribeños. A aventura da turista anglosaxona nun lugar indeterminado do caribe cun guía turístico, nace da idea de que o sexo é xa un recurso tan recorrido que non dá para máis ou o morbo sempre nos empurra a falar del?

Non é fácil responder a isto. A primeira das opcións parece a resposta de Houellebecq, un autor moralista que me produce un cansazo considerábel. A segunda dáme a sensación de que é unha falacia lóxica, porque a mesma pulsión sería causa e efecto da persistencia na temática sexual. O sexo é unha forma de poder e como tal, se se traballa ben, pode ser un tema inesgotábel. No texto “Gran tiburón branco”, por exemplo, aparece o sexo nun contexto turístico, o que pode lembrar o Huellebecq de Plataforma, pero é distinto. O que quixen eu é entrelazar a problemática sexual coa problemática poscolonial que está moitas veces detrás do turismo. Non sei se todo isto pode ser o regreso en forma de farsa do erotismo modernista e o seu gosto polos lugares exóticos. Canto ao sionismo que mencionas, francamente non creo que sexa un tema importante no libro, hai apenas unha postal que chega de Israel, pero non será suficiente iso para falar de sionismo, digo eu.

Na viaxe mexicana aparece a mención a Foster Wallace, o suicidio é unha vía de consagración para o escritor?

Espero que non. É un dos tópicos románticos e neorrománticos dos que creo que debemos distanciarnos. Eu trato de ser unha persoa razoabelmente feliz aínda que escriba cousas chungas. Confeso que o suicidio de Foster Wallace me sorprendeu moito, precisamente por como a un escritor que para min estaba, en tanto que posmoderno, nos antípodas do romantismo, lle puido dar por aí. A falacia aí, creo, é considerar o suicidio de FW en relación á súa carreira de escritor e non en relación á súa vida de cidadán normal, cos seus problemas e as súas cousas, fosen os que fosen. Un pensa na morte dese señor e ten a tentación de dicir: a morte da posmodernidade. Pero non, é apenas a morte dese señor. Ás veces as cousas significan menos do que parece, o que tamén é un dos temas do libro. Dito isto, FW aparece porque é o estilo de escritor que interesaría aos personaxes do texto “As putas motos”. Eu gosto moderadamente, e sobretodo das súas crónicas e dos relatos menos pretenciosos. A novela A broma infinita comeceina a ler e cando levaba duascentas páxinas decidín que era iso, unha broma infinita. E parei. Non é que estea orgulloso, pero non me arrepinto.

A protagonista desa viaxe mexicana, e con esta pregunta acabo con ese conto, di ser unha escritora sen libros, que non escrebe. Ti escrebes porque queres matar a un Samuel Solleiro semellante a ela?

Si.

A música aparece tamén no conto Soñou que era un cabalo. A vida artística leva canda si doses de masoquismo?

Home, masoquismo soa un pouco duro. Pero algo diso hai. Un masoquista asome un poder, o do seu amo, que non lle é imposto socialmente. Un artista, aquí e agora, asome a carga dun traballo que non lle dá a posibilidade de vivir. O masoquista faino, segundo certa teoría, porque asumir ese poder nunha forma tan explícita que resulta grotesca, con látegos e tal, funciona como un antídoto contra os auténticos abusos de poder, máis perversos. No caso do artista, a convicción de que o que se está a facer é importantísimo é tamén un antídoto contra a evidencia de que en realidade non o é.

Tiñas programado o teu suicidio para o 25 de decembro de 2010? Daquela a xente víamoste ben.

O meu suicidio ficcionalizado ten a ver coa idea da morte como cambio radical. Por exemplo no tarot, disciplina que me fascinou cando tiña nove ou dez anos, a carta da morte representa iso, un gran xiro vital. O 25 de decembro de 2010 foi simplemente o día no que dei o libro por rematado de escribir, antes de corrixilo e todo o demais. Curiosamente 2010 via de ser, no persoal, un ano bastante ruín para min, e comecei 2011 cunha grande alegría que me durou case todo o ano. Entón pensei que o ter escrito ese texto sobre o meu suicidio funcionou como un mecanismo de autosuxestión para consolidar o cambio. Por iso cando alguén me di que o texto lle parece deprimente resúltame difícil de entender. A alegría, por certo, duroume até que en setembro dese ano tiven que emigrar a latitudes nas que as emocións persoais importan un pouco menos. Nese momento a oposición alegría/tristeza desapareceu, para ben ou para mal. Pero volverá.

A galega é unha literatura perdida ou estase botando a perder?

Moitas entrevistas a escritores galegos son basicamente consideracións sobre o que a literatura galega é ou deixa de ser, e eu estou decidido a que as miñas non o sexan. Non me vexo capaz de facer diagnósticos a esa escala. En todo caso teño o desexo de que se finalmente se perde ou se bota a perder non sexa pola miña culpa.

Canta xente che ten dito que esperaba outro dz?

Ninguén, de momento. Coido que tampouco me molestaría moito. Peor sería que me dixesen que esperaban outro dz e que o encontraron.

Realmente querías con Gran tiburón branco escapar de dz? Creativamente tes unha vida moi activa. É unha sorte ou unha maldición que o artista en Galicia sexa pluriempregado?

Non creo que o pluriemprego sexa algo propio de Galicia. Imaxino que depende do carácter da persoa. No meu caso, o ter unha actividade individual e outra colectiva, o grupo Ataque Escampe, é saudábel, porque aprende un a adaptarse a formas e ritmos de traballo totalmente diferentes. Escribir funcióname como un refuxio contra a constante procura dun consenso, que é como funcionamos no grupo. E tocar funcióname como un refuxio contra a autocompracencia. Todo isto cunha definición aberta de emprego que inclúa cousas como a literatura ou a música. Se falamos de emprego nun sentido máis restrinxido, o problema do artista en Galicia é máis ben que sexa desempregado.

Crearías un disco conceptual con Gran tiburón branco?

Que pregunta máis rara. Gran tiburón branco non é conceptual nin sequera como libro.

Moncho Mariño

Deixa un comentario!