Menu Xerais

Antonio Manuel Fraga: «Oxalá que a literatura galega puidese ser unha marca exportábel como foi a música irlandesa»

A web Lermos publicou unha entrevista con Antonio Manuel Fraga.

 

Entrevista a Antonio Manuel Fraga

Antonio Manuel Fraga é un deses escritores cos que te identificas inmediatamente. Talvez por ese aire de soñador que desprende, imprescindíbel en todo bo escritor de fantasía, ou pola fonda convicción que ten no que fai. En todo caso, é unha desas escasas persoas coas que ben paga a pena compartir un almorzo malia que non fose o flamante gañador do I Certame de Literatura Fantástica Antón Risco. Xa eramos amigos nesa arañeira de información incontrolábel que son as redes sociais, mais coincidimos por primeira vez na última edición do Culturgal. Aproveitando a confianza que me deran eses dez minutos de charla, e que vivimos na mesma cidade, propúxenlle quedar a tomar un café. Despois de comprobar que é unha misión imposíbel atopar unha boa cafetaría un domingo pola mañá na Coruña, dimos cun curruncho tranquilo dabondo como para podermos sentar e charlar con calma.

Quen é Antonio Manuel Fraga?

Se me tivese que definir, relacionándome coa literatura, son un lector. Querer traspasar a miña condición de lector foi o que me levou a escribir. Son moi afeccionado ás historias. De neno escoitábaas dos meus maiores, despois pasei a ler e a devorar libros e xa máis tarde, por evolución natural, comecei a escribir para contar as historias que a min me gustaban, que me inspiraban as cousas que eu lía ou que non atopaba escritas e que eu quería escribir.Querer traspasar a miña condición de lector foi o que me levou a escribir

Rematou por se converter nunha afección permanente ao longo dos anos e que, por circunstancias da vida,deuse a situación na que tiven tempo de adicarme a ela. Ademais de contar co apoio de xente que me animou a dar o paso, do cal estou moi contento.

Todo estoupa no 2013, no X Certame de microrrelatos da Lonxa Literaria de Moaña con ‘Retrato da sombra dun can’, no Merlín con O castañeiro de abril e publícase Xildas con Sushi Books. Había algo antes dese estalido?

Falando de ‘Retrato da sombra dun can‘ e eliminando a falsa modestia, aínda que soe un pouco raro, penso que ese relato é do mellor que escribín, comparándoo coas novelas ou con calquera outra cousa que fixera. Mais antes de 2013 non había nada. Había relato curto basicamente. É algo que a min me gusta moitísimo. Éncheme moito.

Son ávido lector de relato curto. Dos de Bolaño, Cortázar e mesmo Borges. Todo o que vén de Hispanoamérica adoita chegarme bastante. Porén, son moi bo lector de relato curto mais considérome moi mal escritor de relato curto. Non acabo nunca de quedar satisfeito co que escribo. Penso que foi a partir de 2011, que quedei no paro e tiven tempo para escribir, cando comecei Xildas.Son ávido lector de relato curto. Dos de Bolaño, Cortázar e mesmo Borges

Foi un experimento familiar. Eu quería escribir un conto pequeno para a miña sobriña e funme enleando até que acabou sendo o meu primeiro libro. Quedei moi contento coa miña primeira experiencia como escritor de literatura infantil e iso foi o que me levou a seguir perseverando e crear O castañeiro de abril. Despois foron unha serie de casualidades. Tanto o de gañar o premio como o de mandar Xildas a Rinoceronte e que eles, nese mesmo momento, estivesen a pensar en crear un selo infantil e que lles gustase a historia.

Dúas orixes distintas, dúas editoriais distintas. Unha con Sushi Books e outra con Xerais a través do seu premio. Cal foi a vida desas obras tan diferentes? Tiveron a mesma pegada na contorna literaria? Ti como viviches cada unha delas?

Foi moi distinta, unha mágoa que coincidisen á vez, malia que os tempos de escrita non son os mesmos que os de edición, e despois, queirámolo ou non, o tema do premio Merlín é algo que case absorbe todo o resto, o que é a túa vida literaria. Iso implica moitas presentacións, charlas polos colexios… Entón noto que si que tivo moita máis repercusión nese sentido O castañeiro ao estar avalado por un premio co prestixio e a traxectoria que ten o Merlín.

Mais á hora da satisfacción persoal, estou tan satisfeito dun como do outro. Sempre me preguntan os nenos nos coles, cal che gusta máis da túa obra? E teño, por distintas razóns, moito cariño a cada un deles. O castañeiro por todo o que me axudou a dar visibilidade ao meu traballo e a experiencia de poder presentalo por toda Galiza adiante. E despois, Xildas, por ser o primeiro, non só por ser algo moi persoal adicado á miña sobriña que acababa de chegar ao mundo senón tamén porque recolle moitas das historias que eu escoitaba na casa cando era neno.Penso que as primeiras veces é poñerte a escribir en soto baleiro

É unha gran homenaxe á que foi a miña madriña. Eu medrei con ela, era a miña avoa tamén, e foi quen me contaba todas esas historias de trasnos e da Santa Compaña que eu quixen aproveitar. Penso que as primeiras veces é poñerte a escribir en soto baleiro. É algo no que non tes experiencia, non tes un salvavidas e entón agárraste ás cousas que estimas, que ti tes máis seguras. É o que son as lembranzas, as historias da nenez que che quedan aí, formando un pouso no fondo, e todo o contorno.

Por exemplo, no meu caso, si que é certo que a vila na que transcorre Xildas se chama Sesgaña. Calquera que coñeza Pontedeume, Cabanas e as Fragas do Eume sabe que estou a falar diso. É todo o percorrido que acaban facendo os protagonistas que se están movendo por esa contorna malia que logo haxa variacións que a min me interese facer en función da historia. Sentirte seguro dáche a posibilidade de seguir avanzando. Tes certos esquemas territoriais ou físicos xa moi claros antes de partir e iso é unha axuda importantísima.

Ademais desas obras e dos microrrelatos que deixas no teu blog ‘O lugar do sapo‘, continuaches a escribir desde o 2013 até a obra que presentaches no certame Antón Risco?

Si, non parei de escribir. De feito, agora, teño pensado que para o 2016 saquen á luz algún dos traballos que fixen. Tiven a sorte de poder manter unha continuidade na escrita e fun encadeando unha obra tras outra, tocando diversas historias de diferentes xéneros. Escribín máis literatura infantil, sendo unha sorpresa para min sentirme tan cómodo nese espazo.

Tamén algo de xuvenil, este do certame… Confluíron distintos temas que me interesaban, sen pensar demasiado que era o que quería escribir senón o que me fose apetecendo en cada momento. Foi moi agradábel. Iso do traballo e a dor do escritor non o vivín, foi todo o contrario, un auténtico pracer. Hai días mellores e días peores pero quedei moi satisfeito.

O Risco xa é o segundo premio que gañas. Que é o que agardas dun premio e por que te segues a presentar a eles? Quero dicir que tanto o Castañeiro como Querido H. P. Lovecraft teñen calidade dabondo como para seren editadas pola vía ‘tradicional’…

Non sei. É case como mercar lotaría, non? O dos premios eu véxoo así. Sabes que tes moi poucas posibilidades de que che toque mais segues a facelo. Aínda así, non se pode escribir para gañar premios. De feito, cando gañei o Merlín, deume un consello Xavier López que viña de gañar ese mesmo ano o Xerais con Cadeas. O consello foi ‘goza deste momento porque poden pasar dez anos ou quince ou vinte e non volver gañar outro ou pódelo gañar o ano que vén…’.

Ti podes ter unha obra revisada, perfecta, estar contentísimo con ela e despois chega o xurado e, polo que sexa, non lle gusta e prefire outra.Ou preséntaste e nese mesmo certame hai dez obras espectaculares ou, talvez, a túa obra non é que sexa unha marabilla pero, por casualidades de vida, non hai un nivel moi grande e gañas… Unha auténtica lotaría. Mais intento non obsesionarme co tema dos premios porque acaba por condicionar moito.

Xa che marca os prazos, para empezar. Porque estás escribindo algo e telo que presentar antes de tal data e tes que apurar. Iso é malo xa de por si. Rompes todo o proceso ou cando menos no meu caso, que ten que estar todo perfectamente medido, esquematizado e ir pouco a pouco de vagar. Son, penso, das poucas persoas que segue escribindo a man, con iso xa che digo todo… Entón, si que necesito o meu tempo. O caso do premio Antón Risco é paradigmático.O que a min me gustaría é que os lectores me dixesen ‘canto gocei ao ler o teu libro porque me gustou a historia, porque me interesou, porque me foi atrapando pouco a pouco…’

Eu acabei de escribir unha obra moi particular, porque é unha obra de xénero, unha homenaxe a un autor moi concreto que a moita xente lle poderá gustar e moita xente poderá aborrecer e cando acabei pensei, a ver agora que fago con ela? Ao pouco tempo, saíron as bases do certame que coincidían case perfectamente coa novela. Foi unha casualidade pero non me condicionou en ningún momento. Os premios trato de que me inflúan o menos posíbel.

Que desexas que atopen os lectores nas túas obras? Alén das análises de sintaxe, linguaxe e narrativa que lles poidan facer os críticos e os entendidos, cal sería a experiencia lectora que te faría sentir realmente satisfeito?

Que lle guste a historia. Iso téñoo clarísimo. Sempre digo que a miña aproximación á lingua é o máis respectuoso posíbel por ser alguén cunha formación totalmente allea a ela. Eu non son filólogo, nin xornalista; son enxeñeiro e tento facelo o mellor que podo. Si que trato de ser moi coidadoso no tema da linguaxe, da sintaxe, da estrutura… Mais iso penso que son as patas nas que se debe apoiar unha boa historia.

O que a min me gustaría é que os lectores me dixesen ‘canto gocei ao ler o teu libro porque me gustou a historia, porque me interesou, porque me foi atrapando pouco a pouco’ e non ‘que sintaxe tan profunda e coidada tes ou que vocabulario tan excelso…’. Sempre busco que as historias sexan boas, ese é o meu obxectivo principal.

É xa un tema moi manido neste tipo de entrevistas mais, como ves o panorama literario galego actual e que che gustaría que mudase nel?

Eu o panorama literario galego, a nivel de creación, véxoo nun momento moi bo. Hai moita xente facendo cousas moi distintas, traballando moito e sacando historias moi interesantes e apetecíbeis como lector. Despois, a outro nivel, non me vou poñer a laiar como sempre porque é algo que non me gusta e prefiro buscar solucións pero tampouco son quen de aportalas.Oxalá que a literatura galega puidese ser unha marca exportábel como foi a música irlandesa no seu momento, que xa ten un prestixio polo ben que se fan as cousas alí

Oxalá que a literatura galega puidese ser unha marca exportábel como foi a música irlandesa no seu momento, que xa ten un prestixio polo ben que se fan as cousas alí. Gustaríame que estas historias traspasasen as nosas fronteiras e gañasen certo recoñecemento e seren un reclamo para o público de fóra. Porque se temos que vivir do cada vez máis pírrico mercado nacional, imos costa abaixo. Evidentemente as cousas non se están a facer ben mais tampouco teño as solucións.

Duncan

Comentarios pechados