Menu Xerais

«Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz: a novela da literatura galega que mellor aborda o mundo do cine. Crítica de Xurxo González

O blog Acto de primavera publica unha recensión de Xurxo González sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Fantasmas de luz

Probablemente sexa esta a novela da literatura galega que máis e mellor aborda o mundo do cinema. Na lembranza fican títulos como a referencial Ilustrísima, a compilación Narradores de cine, a lírica de Cinepoemas, a encrucillada de Capitol, última sesión, ou as referencias puntuais definidoras de contextos en Expediente Artieda, Amor de tango, Antón e os inocentes, Ela, maldita alma, Males de cabeza, Círculo, Pensamentos impuros… Mais Fantasmas de luz, a última obra de Agustín Fernández Paz, vai máis alá de arroupar unha narración arredor da sétima arte, pois leva o mundo das imaxes en movemento a unha descomposición ontolóxica que serve para trazar unha desacougante reflexión sobre a falta de solidariedade da sociedade contemporánea.

Desde o título xa se establece unha clara analoxía sobre o mundo do cinema e a construción da novela en base a sucesivas veladuras. Atopámonos ante algo que parece ser unha cousa e que finalmente é outra. Atopámonos diante dunha novela extremadamente adulta nunha edición xuvenil, con conseguidas ilustracións de Miguelanxo Prado. Outro matiz interesante é a súa estrutura que intenta asemellarse a do menú dun deuvedé con tomas extra e información adicional (consistente en fichas dos filmes citados) que reverten en certa tendencia lúdica e pedagóxica que caracteriza a traxectoria do seu autor.

O groso da novela gravita sobre dúas partes diferenciadas. Na primeira sabemos da vida de Damián, un proxeccionista que despois de trinta e cinco anos queda no paro ao pechar os cinemas onde traballou toda a vida e se esforza en discernir entre o seu imaxinario e a realidade da súa vida útil desvelando, ao fin, certos retrousos da súa vida en parella. Esta parte está trufada de excesivas citas cinéfilas que nos amosan a alteración da mirada do protagonista. Unha crónica dunha resituación persoal mais tamén con certo valor histórico ao servir de testemuño sobre a decadencia comercial da exhibición tradicional de cinema.

É na segunda parte cando a novela colle inusitada forza. Ao ton triste e decadente da primeira séguelle unha narración inquedante e sorprendente, debedora da ciencia ficción dos sesenta baseada no estrañamento do cotiá. Especialmente conseguida é a capacidade de poñer a falar a nada. Este perfil de xénero serve como intermediario para facer un diagnóstico moi certeiro da nosa sociedade. Agustín Fernández Paz practica un xogo de prismas de gran virtuosismo que emprega o filtro da técnica e da fantasía (é dicir, o cinema) para achegarse a nosa realidade.

Deste xeito, o autor reconduce unha ficción desmedida para evidenciar un interese sobre o concreto, sobre unha preocupación social, case documental. E aquí tamén se produce un novo reencadramento pois o que nun principio parece un alegato contra a marxinalización das persoas maiores amplíase a todas as persoas vítimas da exclusión social e laboral, a consecuencia máis determinante derivada da actual crise. É por iso que Fastasmas de luz comeza sendo unha novela que dá conta da fraxilidade dos soños para afianzarse como guía ante as moitas inxustizas ás que normalmente lle torcemos a cara.

Xurxo González

Comentarios pechados