Menu Xerais

Unha novela traballada, realista e humana: «Que non te aten» de Manuel Iglesias Turnes. Critica de Rafael Lema Mouzo

A web Adiante Galicia publicou unha recensión crítica de Rafael Lema Mouzo sobre a novela Que non te aten de Manuel Iglesias Turnes. A mesma recensión foi publicada tamén polo Diario de Bergantiños.

 

Na sección de cultura de Adiante Galicia falamos hoxe da segunda novela de Manuel Iglesias Turnes, Que non te aten. Un artigo da autoría do noso colaborador e escritor, Rafael Lema Mouzo.

«Que non te aten» de Manuel Iglesias Turnes

Manuel Iglesias Turnes (Cabanas, A Baña) volve á realidade da súa Barcala natal cunha novela “Que non te aten” (Xerais) que segue o ronsel da obra que lle serviu de entrada no mundo literario en galego, “As rapazas de Xan”. Nesta, camiñaba cara a memoria dunha aldea barcalesa dos anos cincuenta e agora esculca na actual vida dese mundo rural galego de terra adentro, non tan coñecido nin ben interpretado por moito que a nosa literatura siga contando coa marca ruralista. Falar dunha aldea agraria ou dun porto mareiro cando un naceu neles e vive neles é outra cousa. Nada que ver coa visión do camiñante ocioso, visitador gastronómico fotográfico de “finde” ou semana santa; o feixe de contiños mais ou menos pegados do prófugo, “maestriño” ou o funcionario de paso. Nada que ver. Aquí fala un fillo da terra cunha novela traballada, realista, humana sen fatalismo.

Un espello sobre o paisal dunha chaira violenta e morna, feroz e ubérrima.A urbanización asoballante vencellada co trasvase demográfico e as transformacións en certo xeito traumáticas que a nosa sociedade viviu e vive nestas últimas dúas décadas fai que outras realidades sexan compartimentos estancos, sen voz, descoñecidas en todas as súas múltiples caras. A perda de peso humano, ou sexa político, enche de máis tebras este país ancestral no incerto presente. Hai unha Galicia agraria renovada, transformada, de grandes explotacións adicadas sobre todo ao leite, como segue ainda viva a nosa cara mariña e pesca. Unha sociedade onde vive, traballa e quere progresar xente, persoas, non números dun albarán nin figurantes dun parque temático.

No retábulo da realidade que o autor mamou transcorre a vida dos personaxes da novela, ben recoñecibles, moitas veces autobiográficos, pero en nada xa por sorte (e polo traballo dos nosos pais e avós) semellantes ao país analfabeto e arcaico das láminas de Castelao por moito que os agoreiros desleigados e alleos queiran desfigurar con borróns a pintura dun pais vivo, porque queremos nós, os fillos da terra, que siga vivo. Por iso é preciso que non só veñan de fóra a contar a vida das nosas aldeas, que os fillos do país emigrante, mariñeiro e labrego falen desde dentro das entrañas, porque poden, porque saben e porque a continua revolta social vivida neste entorno nos últimos tempos fixo entrar libros e cátedras nas vellas casas dun mundo iletrado, pero non inculto.

O transfondo dunha aldea da Barcala (da Mahía, do Xallas, de Bergantiños), onde a xente marcha (a cidade ou de novo a Suiza), os vellos nunca deixan de traballar nin de esquecer vellos pleitos, de loitar por algo máis que facer por ter. A envexa, o costume, os ancestros, a terra como un deus terrible e benfeitor son tamén protagonistas da novela e do mundo agrario onde seguen vivos a vacocracia, a ansia por medrar matándose a traballar, sen outro soño máis que deixar para os que veñan, de acumular bens e xenreiras. Os da granxa Agro da Presa queren ser máis que os do Penedo; ter máis vacas, máis terras, recuperar uns ferrados que seica lles roubaron. Unha Galicia de tradicións e hábitos, de emigración e retorno, de partillas e cartillas bancarias onmipresentes, de televisión en galego e festas patronais. Avoas que cren nas meigas, pais que idolatraron o progreso sen medida (de cemento, asfalto e aluminio), e netos que recuperan o vintage.

Os fillos estudan, vanse ou recollen a testemuña dos vellos nunha granxas modernas, transformadas, que miran ó mercado e sofren as políticas tantas veces desacordes e absurdas, feitas por zánganos alleos sen ideoloxía cos petos cheos en contas estranxeiras e un contrato nunha multinacional agardando para cando rematen no despacho a impune desfeita necrolóxica. As cuotas, os xuros, o abuso da industria e as moitas demagoxias de distinta pelaxe non son quenes de acabar coas poucas granxas que fican en pe na aldea. Os novos apostan por ellas, e as carraxes e incertidumes van na procura dunha satisfación ata a conclusión da obra. Un canto de vida, de renovación e futuro deixa o seu resón nas últimas follas.

O mesmo latexo dunha Galicia viva, de xente que ama a terra e sabe que está nas súas mans o seu destino, por enriba de comedias bárbaras e cantos de serea dos que nunca nunca sacharon un rego. En fin, entrar nas páxinas desta novela é ver unha Galicia oculta, que non fala nin dorme o soño dos xustos, que traballa contra vento e sequeiras, contra o PAC e o abandono; que teme a treboada pero máis a ruina, o maior dos descréditos, que un día a casa patrucia teña as estrelas por teito, ainda que xa non esté o petrucio para velo. Cando o composanto está preto, non existen os mortos. Eles son a terra que fala e resolla.

Rafael Lema Mouzo

Comentarios pechados