Menu Xerais

Xurxo Souto: «Coñecendo o mar de Irlanda, acabamos coñecéndonos mellor a nós mesmos»

Vivir na Coruña publicou unha entrevista a Xurxo Souto sobre Contos do mar de Irlanda.

 

Xurxo Souto: «Coñecendo o mar de Irlanda, acabamos coñecéndonos mellor a nós mesmos»

Xurxo Souto presenta na Feira do Libro e da Banda Deseñada o seu novo libro: Contos do mar de Irlanda, historias de alá para entender mellor o de aquí.

Saúde e océano!!!

Xurxo Souto considérase un terrícolo, un home de terra, nome que nun intre asociamos ao Monte, eses do Alto. Porén, dende pequeno sempre foi moi curioso, de meter a orella, converténdose nun deses tipos que preguntan moito, sen insistir demasiado. Así descubriu o mar, un medio que lle é alleo pero que dá significado a todo canto o rodea e ama.

No seu día, en Contos da Coruña (Xerais,2007), xa escribiu sobre o mar que circunda a súa cidade, sobre as súas xentes e seres mitolóxicos que moran na badía do Orzán. Nesta ocasión, Xurxo lévanos un pouco máis lonxe, ao Mar de Irlanda, pero mantendo os pés na casa, porque as ondas do Gran Sol son tan familiares para os galegos como as que baten na nosa ribeira.

Aproveitando que presentará Contos do mar de Irlanda (Xerais, 2014) durante a Feira do Libro da Coruña, falamos con el sobre a importancia do mar en Galicia, sobre os homes mariños, historias de vida e, si, tamén dos diplomáticos de Monte Alto, pero iso ao final. Antes falamos do seu libro.

VNC – Como acaba un terrícolo coma ti escribindo sobre o mar, e máis un mar estranxeiro como o mar de Irlanda?

Xurxo Souto – Porque precisamente escribir sobre o mar e escribir sobre nós. Vivimos nese paradoxo aquí na cidade da Coruña. Na escola ninguén che fala do mar, e aparte dos marabillosos baños que nos damos en San

Amaro ou no Orzán, non temos maior vencello. E sen embargo, a propia cidade nace do mar. Nós estamos aquí porque hai toda unha industria e cultura vinculada a el. Para min iso era un interrogante.

Temos aquí o famoso barrio, O Papagaio, barrio da prostitución. Por que estaba aquí? Estaba pegado ao porto porque era una necesidade primeira. Baixando para o mercado de San Agustín había ata ben pouco unha tenda de cestos de vimbios que se vendían aos turistas, pero que antes eran para cargar o peixe.

A cultura galega ten obsesión por Irlanda dende tempos de Pondal. E o mar de Irlanda, si, é un mar de lonxe, pero tamén o mar máis doméstico. Nos anos 20, os mariñeiros e patróns de Vigo e da Coruña estaban pescando alí. É tan próximo que está cheo de nomes en galego como: A Ferradura ou A Cona da Vella. Creo que coñecendo o mar de Irlanda acabamos coñecéndonos mellor a nós mesmos.

O mar de Irlanda está cheo de nomes que os mariños galegos coñecen ben. Debuxo: Xurxo Souto

Mapa-do-Mar-de-Irlanda-webVNC- Polo que dis, parece que a sociedade galega dá as costas a un elemento tan importante, no económico e no cultural, como o mar. É así?

X.S – Esa é a clave final do libro. Nel conto moitas historias, que espero que sexan agradables de ler, pero en realidade é un manifesto. Outros países coma Portugal ou Inglaterra, fan do mar unha épica e é o motor da súa cultura. Aquí, o mar queda moi lonxe de Madrid, e iso reflíctese na educación e nas alternativas económicas. Para España a pesca é unha produción case residual, pero Galicia é a primeira potencia de pesca europea. Fáltanos ese orgullo e esa perspectiva.

Este é un libro no que, con modestia, quero facer un manifesto de quen somos e onde está o noso futuro. Como dixo o antropólogo sueco Staffan Mörlin: “Galicia non é o fin da terra, senón un centro do mar”.

VNC – Contos do mar de Irlanda trata de historias de vida da xente. Entre todas as que recolles, destacarías algunha en concreto?

X.S – É difícil porque o libro componse de 55 historias. Unha historia que me asombrou foi a dos gaiteiros do mar, levar un gaiteiro no barco era un privilexio, tocaba nos momentos de temporal. Eu coñecín a tres mariñeiros de Aldán que gravaron un LP no Gran Sol. Se escoitas a cinta óese o mar e o bruar do barco de fondo.

Tamén están os poetas do mar. Era un mundo violento e duro e pode parecer que non había lugar para ambicións estéticas. Pero hai. Por exemplo o poeta mariño Xosé Iglesias é a proba maior, ou o patrón de Os Castros, Serafín Mourelle, que cando volvía para casa e había bo tempo, pedía ao segundo apagar as luces para ver as estrelas.

E os pintores do mar como, Ksal, un maquinista que navegou en Terranova. Hai que ser moi artista para pintar a bordo co barco movéndose entre o xeo e o temporal.

VNC – E que foi da Jundiña…?

X.S – (Rí)… Nos anos 70 un arrastreiro do Gran Sol, O Jundiña, apañou nas redes unha foca que debía vir ferida no aparello. Trouxérona a terra e metérona nunha tina e pasou un tempo no Playa Club, que daquela era tamén salón de baile. E un día escapou, pero en vez de facelo para o Orzán foi cara Os Castros. Eu confío en que atopara o mar de Oza e que lle fose moi ben…

VNC – E hai homes mariños en Irlanda?

X.S – Esta ben que esteades informados – rise -. A Coruña é unha cidade barco, é todo mar. E temos tamén seres mitolóxicos propios, homes mariños, que o Cardenal Jerónimo del Hoyo vía choutar no s. XVII no mar do Orzán.

E si, na costa oeste do sur de Irlanda, onde paraban os galegos, cóntase a lenda dos Selkis Sealskin, peles de foca- que eran homes mariños que cando estaban en terra levaban pantalóns de pel de foca. Pero é que en Lisboa tamén había un home mariño que lle chamaban o Tritón de Lisboa, e a descrición reste e a de os homes mariños do Orzán é a mesma.

VNC – Quizais a diferencia entre eles sexa que o Tritón e Lisboa bebe licor de Porto, o do Orzán viño, e o de Irlanda whisky…

X.S – Efectivamente, o de Irlanda disque bebía whisky ou brandy que era como lle chamaban os Irlandeses ao coñac. Nos primeiros anos os galegos dicían que facían dúas mareas, a marea do peixe e a do brandy. Había un contrabando de licores impresionante, coñac comprado na rúa do Orzán.

VNC – Cales foron as túas fontes de información para recoller todas estas historias?

X.S – Dende pequeniño eu tiña esta querenza de saber que pasaba, subía a Torre de Hércules e preguntábame que pasaba máis alá. Comecei a preguntar a mariñeiros e patróns, tamén na radio, en Radio Coruña.

A guinda foi, cando fai seis anos presentouse na UDC a segunda edición de The second spanish armada, de Michael J. Carrol. Este é un libro que conta a visión dos galegos dende o outro lado. A partir de aí trabei amizade con el, visiteino na súa casa e atopei cousas das que aquí non había memoria, porén, si que se coñecían no fondo dunha ría irlandesa.

A zona do sur de Irlanda é unha das zonas máis deprimidas do país e a chegada dos pesqueiros galegos deu moita vida a eses portos. Houbo moito cariño e unha relación moi intensa.

VNC – Xa para rematar, e virando toda, teño que preguntarche polos Diplomáticos. Cúmprense vinte anos do nacemento do rock bravú e parece que volvedes ás andadas…

X.S – Si, naquel momento xuntarámonos en Chantada e decidimos poñer unha etiqueta para o rock galego. Bravú, o sabor da carne do monte sen castrar, que era unha metáfora do que queríamos facer, a busca do noso tempo, pero co noso cheiro. Eu creo que agora non tería moito sentido que nacesen novos grupos bravús, pero aquilo deixou unha pegada. Agora hai unha tradición de rock en galego, antes dicían que o galego non valía para o rock and roll. Iso era o que reivindicabamos.

E o seguimos reivindicando cos Diplomáticos. Xuntámonos hai pouco en Ribeira, na Festa da Dorna. Tamén tocaremos en Pardiñas, en Vilaxoán… e despois, en outubro faremos unha exposición en Pontevedra sobre os 20 anos do bravú.

Repetimos: Medre o mar!!!

Comentarios pechados